YÜKSEK TİCARETLİLERİN TARİHİNDEN (1) Hatice AKDOĞAN | MARMARA ÜNİVERSİTESİ İİBF MEZUNLAR DERNEĞİ (İŞLETME-İKTİSAT-SİYASAL)
MARMARA ÜNİVERSİTESİ İİBF MEZUNLAR DERNEĞİ (İŞLETME-İKTİSAT-SİYASAL) Hoşgeldiniz.. Bugün


Ana Sayfa ARAŞTIRMA-MAKALE-YAZI YÜKSEK TİCARETLİLERİN TARİHİNDEN (1) Hatice AKDOĞAN 02.10.2013 16:08
YÜKSEK TİCARETLİLERİN TARİHİNDEN (1) Hatice AKDOĞAN

YÜKSEK TİCARETLİLERİN (MARMARA ÜNİVERSİTESİ) TARİHİNDEN:

Okulun Varlık Koşulu ve İlk Hali

Bugün ülkemizde çeşitli kuruluşların geçmişine veya doğuşuna yönelik bir yolculuğu araladığımızda heyecan verici bulgularla karşılaşırız. Bunlardan biri de uzun yıllar çalışanı olduğum kısaca ‘Yüksek Ticaretliler’ diye tabir ettiğimiz Yüksek Ticaret M.Ü İ.İ.B.F Mezunları Derneği arşivinde dikkatimi çeken belgelerden biridir. Okulun nasıl, hangi koşullarda, kim tarafından kurulduğu, hangi derslerle eğitime başlandığı haliyle gelmişten geleceğe bütün okul mensuplarının merak konusudur.  

   Broşür niteliğindeki bu belge, Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi’nin 50. Yılından Marmara Üniversitesi’nin 117.yılına Armağan”adında 29 sayfalık yayındır. Belgenin yeni hali 2000 yılında Marmara Üniversitesi tarafından yukarıdaki başlık altında basılmıştır. Söz konusu baskı, aslında eski bir baskının tıpkıbasımı şeklindedir. Marmara Üniversitesi 117. Kuruluş yıldönümü nedeniyle 2000 yılında yayımladığı eserin ana kapağını kaldırdığımızda eserin bundan 67 yıl önceki şu künyesi bizi karşılar: “Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi 50 nci ders yılı münasebetiyle”

   Sayfa altında ise tarih ve matbaa bilgisi olarak; 16 İkinci kânun 1933 Beyazıt Güneş Matbaası. (İkinci Kanun hicri takvimde ocak ayıdır-NB) Kısaca açıklamak gerekirse Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi 1933 yılında okulun 50.kuruluş yıldönümü anısına kuruluş sürecini anlatan bir broşür hazırlamıştır. Aynı broşürü kuruluşunun 117.yılında Marmara Üniversitesi bu kez belgenin içeriğine ve Osmanlıcadan henüz arınmamış Türkçesinin kullanılış biçimine dokunmadan tıpkıbasım olarak yeniden yayınlamıştır. Belgenin bir tarihsel değeri de bu noktadadır.

   Broşürün önsöz niteliğindeki “Başlarken” başlıklı sayfasında henüz yeni olan cumhuriyetin ilerleme çabasına atıfta bulunarak, “Hayatı idare etmek lazımdır. Hayatın akışı temin olunmalıdır. İşte bu mektep iş hayatında aktif unsurlar, yaratıcılar, idare ediciler yetiştirmek mes’uliyetini yüklenmiş bulunuyor.”  denilip, “inkılabın iktisadi ve mali safhası bu müesesenin yetiştireceği elemanlarla daha mükemmel bir şekilde işletilmek imkanını bulacaktır. Bu müeseseden yetişen elemanlar yaşarmak değil, bütün imkanları kucaklayarak yaşamak için çalışacaklardır.”

   “Günün en münakaşalı mevzuları bu mektebin ders programına dahildir. Cihan hayatının akışını duyuyoruz. Bu akış bizim dimağlarımızda dinamik oluşundan hiçbir şey kaybetmemektedir” ifadesine de yer verdikten sonra, “Bir Zaruretin İfadesi” başlığı altında Hamidiye Ticaret Âlisi ‘nin kuruluşunu ortaya çıkaran siyasal ve ekonomik şartlar sıralanmaktadır: “Siyasi istiklalimizi baltalıyan bu iktisadi esarete nihayet vermek için dimağlara yeni ufuklar açmak, genç başları başka telakkilerle yetiştirmek lazımdı. Bu zamana kadar Türk camiasını idare eden sistemler gayri iktisadi kaideler idi Fakat hayat artık bu kaidelere sığmıyordu. Yeni prensipler bulmak, hayatı bu prensiplerle yürütmek zarureti çok aşikardı. Bu sistemler yanında iktisadi mali prensipler yer almalıydı. İslami Osmanlılık, her şeyden evvel iktisadi Türkçülüğe çevrilmeliydi. (…) İşte bu maksatla 1883 senesinde, ikinci kânun ayının 16 sında, “Hamidiye Ticaret Mektebi Âlisi” vücuda geldi. İzzetlü Grati efendi, mektep müdürlüğüne getirilmişti. O zaman Ticaret ve Ziraat, Orman ve Maaddin Nazırı bulunan Suphi Paşa Ecole de Hautes etudes commerciales in programlarından ilham alarak yeni mektep için bir ders programı hazırlatmıştı. Aynı zamanda Dersaadet Ticaret Odasının bu hussuda fikrini sormuştu.(s.7)” “bir sene sonrada şimdiki Muallimler Birliğinin yanında bir evde Hamidiye Ticaret Mektebi Âlisinin küşat merasimi yapıldı. (…)1888 de mektep İstanbul erkek lisesinin arkasındaki binaya nakledilmiştir.”(s.8)

   İlk muallimlerden Maarifi Umumiye Nazırı Münif Paşa “Fenni tedviri servet… dersini mecanen (ücretsiz-NB) okutuyordu.”

   Broşür, okulun ilk baştaki derslerinin Fransızca’dan çevirilerek verildiğini, iki yıl sonra da çevrilmiş kaynakların devreye girdiğinin de bilgisini içermekte. Bundan sonra da derslerin hangi konular üzerine olduğu tek tek sıralanmakta: “ Mecburi şekilde Türkçe, Fransızca… İhtiyari olarak Arapça, Rumca, Almanca, İngilizce, İtalyanca. İlmi Sarf ve nahiv, Ticari muharrerat, Ticari senedatın tanzimi”… Ayrıca derslerin içerik düzenine ilişkin bilgi verilmekte. Örneğin Cağrafya ve istatistik: Umimi ve Osmanlı cağrafyası ve kürrei arzın coğrafyayı tarihiye ve ticariyesi, ticari mahsulât ve bunların sureti istimali ve sarfiyatı. Tarih dersi için “umumi tarihin meşhur devirleri, ticaret tarihi, Osmanlı tarihi.”Hukuk dersi için “ Hukukun mebadisi, hukuku ticareti berriye ve bahriye, kavanini rüsumiye, tacirlerin vazifeleri, hukuk bitarafı” (s.11)

      “1887 de mektepten 13 efendi şahadetname almıştır” ifadesinden ilk mezunların 1887’de olduğunu öğrenmekteyiz. Şahadetnameler törenle verilmiş bunların devlet katında görev almaları sağlanmıştır. “Tahtı himayeci feyzvayei cenabı cihanbanide bulunan Hamidiye Ticaret Mektebi Âlisinden ba şahadetname neş’et eden efendilerin devairi hükümette istihdamı hususuna iradei seniyyei Hazreti şehriyari şerfsadır oldu.”(s.9)

   “Mektep 21 kânunuevvel 1889 tarihinde Maarif Nezaretine ilhak ve 1893 senesinde lağvolunmuştur” denilerek okulun kapatıldığı belirtilmiştir. Bundan sonra yine Hamidiye Ticaret Âlisi adıyla Maarif Nezareti tarafından 1897 yılında açılmıştır. 1908 ikinci meşrutiyetin ilanından sonra müfredata yeni dersler eklenmiştir. İlerleyen yıllarda da amaç ve yeni gelişmeler ışığında ders içeriklerine ekleme ve çıkarmalar devam etmiştir.

   15 Şubat 1932 yılında Ulûmu Âliye Ticariye olan okulun adı Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi olarak değiştirilmiştir. Okul ilk açıldığında “talebe adedi 30 kadardı. Üç sene sonra talebe mevcudu 115’e çıktı.” da denilmektedir. Ayrıca söz konusu broşür okulun o günden başlayarak 1889, 1908, 1915 ve 1923 yılları sürecinde yaşadığı değişiklikleri de çeşitli yönleriyle ele almakta ve okulun “Bugünki Teşkilatı” dediği 1933’deki yapısını şöyle açıklamaktadır: “Mektep:’Yüksek İktisat ve Ticaret Mektebi’, ‘Ticaret Lisesi’, ‘Küçük Ticaret Mektebi’ namları altında üç kısımdan mürekkeptir.” Bir bakıma “Yüksek Ticaret”i anlamlandırmak, kendisinden önceki lise ve orta düzeyli ticaret okullarının birer basamak olduğunu bilmekten kaynaklı olduğunu görmekteyiz.

 DERLEYEN;

Hatice Eroğlu Akdoğan

Ekim 2013

Benzer Haberler
23 KASIM 2019 40.YIL PLAKET TÖRENİ 23 KASIM 2019 40.YIL PLAKET TÖRENİ

40.YILINI DOLDURAN MEZUNLARIMIZA PLAKETLERİ YÜKSEK TİCARET MARMARA LOKAL’DE 23.11.2019 CUMARTESİ GÜNÜ YAPILAN [...]


Yorum Yap

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.




Anket

Web Sitemiz Nasıl Olmuş?

View Results

Loading ... Loading ...

ISTANBUL için Hava Durumu
ISTANBUL

MAKALELER

VERGİ DAVALARI RIZA BEYAZDUMAN

VERGİ DAVALARI RIZA BEYAZDUMAN ŞUBAT YAZISI

PROJE YÖNETİMİ – Miray Kaymakçı



LİNKLER

İSTİVAK - İSMMMO - TÜRMOB - MARMARA ÜNİVERSİTESİ - İŞLETME FAKÜLTESİ - İKTİSAT FAKÜLTESİ - SİYASAL BİLGİLER İKTİSADİ DAYANIŞMA -DERNEK LOKALİ (LOKAL PERA)


DESTEKLEYENLER

DESTEKLEYENLER